ITPO są niezbędnym elementem nowoczesnego systemu gospodarki odpadami
Nowoczesne Instalacje Termicznego Przekształcania Odpadów nie konkurują z recyklingiem, lecz domykają system gospodarki odpadami. SPEO stanowczo sprzeciwia się tezom wyrażanym przez Związek Województw RPO, które stwierdziło, że spalanie odpadów w ITPO „nie wpisuje się w ideę gospodarki o obiegu zamkniętym ani nie jest odnawialnym źródłem energii”.
W kwietniu Związek Województw RP odpowiedział na memorandum przygotowane Krajową Izbę Gospodarowania Odpadami w sprawie roli termicznego przekształcania odpadów w gospodarce o obiegu zamkniętym oraz transformacji ciepłownictwa. W ocenie Stowarzyszenia Producentów , wyrażone w ww. piśmie stanowisko opiera się na błędnych założeniach oraz zawiera nieprawdziwe i dezinformujące tezy.
Nowoczesne Instalacje Termicznego Przekształcania Odpadów (ITPO) są niezbędnym elementem nowoczesnego i profesjonalnego systemu gospodarki odpadami w obiegu zamkniętym (GOZ), który ma istotnie ograniczać składowanie oraz zagospodarowywać frakcję resztkową (w tym tę nienadającą się do recyklingu) i odzyskiwać energię tam, gdzie recykling materiałowy nie jest możliwy.
ITPO nie konkurują z recyklingiem, lecz domykają system gospodarki odpadami. To kluczowe rozróżnienie. ITPO zwane potocznie spalarnią odpadów nie powinna przyjmować i nie przyjmuje surowców, które można odzyskać materiałowo, ale może być racjonalnym rozwiązaniem dla odpadów resztkowych, zanieczyszczonych lub niebezpiecznych, których nie da się bezpiecznie zawrócić ponownie do obiegu.
Wskazać również należy na znaczenie energetyczne takich instalacji. Współczesne instalacje termicznego przekształcania odpadów to zaawansowane technologicznie obiekty odzysku energii. Odpady stają się paliwem zastępującym paliwa kopalne, a odzyskana energia cieplna i elektryczna może zasilać i zasila miejskie systemy ciepłownicze, zakłady przemysłowe, transport publiczny czy oświetlenie miejskie. Nie można więc ignorować energetycznego potencjału frakcji, która
w przeciwnym razie mogłaby zostać zdeponowana na składowisku.
Co więcej, w Polsce istnieje znaczący strumień resztkowych odpadów komunalnych, nienadających się do recyklingu. Strumień ten szacuje się na ok. 5 mln. Mg odpadów rocznie. Przy tym znacznie korzystniejszym ekologiczne i finansowo rozwiązaniem jest ich termiczne przekształcenie (powiązane z odzyskiem energii) niż składowanie.
Nie jest też tak, że powstałe na skutek termicznego przekształcania odpadów żużle i popioły paleniskowe są składowane na składowiskach odpadów. Odpady te w większości instalacji w Polsce nie są składowane, tylko po utracie statusu odpadów w całości wykorzystywane do produkcji kruszyw drogowych i materiałów budowlanych.
Pragniemy zaznaczyć, że podstawowe cele GOZ obejmują uzyskanie minimum 65% recyklingu i przeróbki biologicznej odpadów komunalnych oraz ograniczenie składowania poniżej 10%. Łącznie daje to 75% odpadów. Wciąż jednak pozostaje 25 % masy wszystkich wytworzonych odpadów, co do których nie określono żadnego celu. Zarówno z obserwacji krajowego systemu, jak i z doświadczeń innych państw UE wynika, że w odpadach komunalnych pozostaje 30–40% frakcji odpadów nienadającej się do recyklingu. Przyczyną są jej właściwości, ograniczenia techniczno-technologiczne recyklingu i ponownego użycia jak i uwarunkowania ekonomiczne. W tej sytuacji – odpowiedzią pozostaje wykorzystanie właściwości energetycznych tej części odpadów, czyli ich termiczne przekształcenie z odzyskiem energii.
W nowoczesnym systemie gospodarki odpadami spalarnia ma swoje miejsce, a jej funkcjonowanie nie przeszkadza osiąganiu celów GOZ, co pokazują przykłady innych państw europejskich, np. Niemiec, Austrii, Belgii czy Niderlandów, w których wysycenie rynku gospodarki odpadami w moce przetwórcze spalarni jest 7 do 10 krotnie (!!!) wyższe jak np. w Polsce a jednocześnie te kraje są liderami w dochodzeniu do osiągnięcia celów recyklingu wyznaczonych na 2035r. , które to w ich wykonaniu zostały już praktycznie spełnione. W związku z tym termiczne przekształcanie odpadów nie powinno być przedstawiane jako zamiennik recyklingu lecz jego rzetelny i niezbędny fundament.
Równie błędne jest przedstawianie spalania odpadów, jako technologii z definicji sprzecznej z GOZ. Recykling i ITPO dotyczą różnych strumieni odpadów. Tam, gdzie możliwy jest odzysk materiałowy, powinien on mieć i ma pierwszeństwo. Tam jednak, gdzie pozostaje frakcja resztkowa, zanieczyszczona, wysokoenergetyczna lub niebezpieczna, system musi dysponować rozwiązaniem innym niż składowanie.
Samo zaś odrzucenie ITPO jako elementu GOZ nie rozwiązuje żadnego realnego problemu profesjonalnej gospodarki odpadami. Przeciwnie – może je pogłębiać. Bo jeśli z systemu wyeliminujemy instalacje termicznego przekształcania odpadów (ewentualnie będziemy podejmowali działania w kierunku deprecjonowania roli tych instalacji, czy zmniejszali ich znaczenie), nadal pozostanie pytanie o miliony ton odpadów resztkowych, koszty ich zagospodarowania, emisje ze składowisk, bezpieczeństwo energetyczne miast i stabilność opłat ponoszonych przez mieszkańców.
Powyższa argumentacja podważa zasadność tez stawianych w piśmie Związku Województw RP (z dnia 20 kwietnia 2026 r.), a w konsekwencji prowadzi do wyrażenia stanowczego sprzeciwu ze strony Stowarzyszenia Producentów Energii z Odpadów.